Ποτέ δεν θα ξεχάσω τον τρόμο που μας κατέλαβε μια νύχτα, ενόσω ήμασταν κρυμμένοι με τη μεγάλη μου οικογένεια σε ένα από τα σπίτια των χριστιανών συγχωριανών μας: ανακοινώθηκε ότι οι Γερμανοί είχαν εκδώσει μια διαταγή που έλεγε ότι όποιος Εβραίος συλλαμβάνονταν να κρύβεται θα πυροβολείται, ενώ αυτοί που τον έκρυβαν θα στέλνονταν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Τότε, ένας από μας είπε ότι δεν ήταν δίκαιο να μείνουμε στο σπίτι εκείνο και να βάζουμε σε κίνδυνο τη ζωή και τη γαλήνη ηλικιωμένων ανθρώπων και μάλιστα γυναικών. Η απάντησή τους ήταν: «Όχι, πρέπει να μείνετε. Στο κάτω-κάτω, γιέ μου, γιατί η δική μας ζωή να είναι πολυτιμότερη από τη δική σας;

Πρώτη φορά διαβάζω βιβλίο του Διονύση Λειμονή για ενήλικους και με κατάπληξε. Τον γνώριζα ως συγγραφέα παιδικών βιβλίων που τα καταφέρνει άριστα και τώρα με το «Χαμένο ταίρι» διαπίστωσα ότι τα καταφέρνει εξίσου καλά και με τους ενήλικες.

«Πρέπει να μάθεις ιστορία γιατί το παρελθόν καθορίζει το παρόν και το μέλλον μας»

Το βαθμολογώ ως διήγημα με 5. Όχι ότι δεν υπάρχουν κι άλλα διηγήματα που αξίζουν αυτό τον βαθμό. Τα μηνύματα και τα φορτισμένα συναισθήματα που μου έδωσε ως αναγνώστρια με οδήγησαν στο να το βαθμολογήσω μ’ αυτόν τον βαθμό χώρια που η γραφή της με καθήλωσε. Διαβάζοντας τα διηγήματα του νέου βιβλίου των Εκδόσεων Πνοή της Νούλης Τσαγκαράκη ένιωσα ένα σφίξιμο στο στομάχι. Όχι γιατί είναι τρομερά ή φρικιαστικά αλλά γιατί ο κάθε ήρωας των 16 διηγημάτων μπορεί να είναι κυριολεκτικά «Ένας από μας». Ποιος αλήθεια μπορεί να αμφισβητήσει ότι και τα διηγήματα μπορούν να ταρακουνήσουν με τα μηνύματα τους όταν το γράψιμο τους είναι άριστο; Διεισδύοντας μέσα στις καθημερινές ιστορίες της, ο αναγνώστης ζει σ’ ένα κόσμο ρευστό, μεταβαλλόμενο, τραγικά επικίνδυνο μερικές φορές. Οι ήρωες της συγγραφέως ντόπιοι ή αλλοδαποί παλεύουν με τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες της νέας εποχής. Δοκιμάζονται, αλληλεπιδρούν κι αλληλοεπηρεάζονται, αλλά κυρίως αναμετρώνται με τον ίδιο τους τον εαυτό και την ηθική τους υπόσταση στην προσπάθειά τους να παραμείνουν όρθιοι.

Τελικά υπάρχει μια αόρατη δύναμη που καθορίζει την πορεία μας; Μπορούμε να αφεθούμε στην τύχη για να μας καθορίζει την ζωή;

Στα ιστορικά μυθιστορήματα οι λαοί οδηγούν την μοίρα τους και τίποτε δεν αφήνεται στην τύχη τους, στο πεπρωμένο τους. Ή αφυπνίζονται ή μένουν πειθήνια όργανα των μεγάλων της γης.

Το «Σφαγείο της Σαλονίκης» χαρακτηρίστηκε από τις εκδόσεις Ψυχογιός ως αστυνομικό μυθιστόρημα. Λυπάμαι πραγματικά που καθυστέρησα τόσο πολύ να το διαβάσω. Ως αναγνώστρια το ευχαριστήθηκα περισσότερο ως ιστορικό με έντονο το αστυνομικό στοιχείο.

Η θάλασσα φωτιά ήταν γι αυτούς εκείνες τις τραγικές στιγμές που φουρτούνιαζε κι ετοιμαζόταν να τους καταπιεί. Τότε που έπαιζαν κορώνα γράμματα την ζωή τους…

Και σ’ αυτό το βιβλίο της η συγγραφέας Ρένα Ρώσση-Ζαίρη δεν εγκαταλείπει τον ρόλο της παιδαγωγού. Όποιος αναγνώστης έχει διαβάσει προηγούμενα βιβλία της, βλέπει πόσο όμορφα διεισδύει στην ευαίσθητη παιδική ψυχή μα και στους γονιούς που πολλές φορές δεν είναι έτοιμοι για τον ρόλο που απέκτησαν. Γιατί άλλο είναι να γίνεσαι γονιός επειδή σε πιέζει η οικογένεια να γεννήσεις παιδιά κι άλλο να είσαι έτοιμος να πλάσεις χαρακτήρες έτοιμους για την συνέχεια του ανθρώπινου είδους.

Πιεριέας συγγραφέας ο Μέλιος Πίτσιας ήρθε να με ξαφνιάσει λογοτεχνικά με την Μύρνα του. Φανταστικός ή πραγματικός ο τόπος δεν έχει σημασία. Το βαθμολογώ με 4 γιατί με συγκινούν οι ιστορίες με θρύλους και παραδόσεις, με αλήθειες και γεγονότα που μας βάζουν ως αναγνώστες να αναζητούμε την δική μας Μύρνα. Καλοδουλεμένο με άρτιο λογοτεχνικό λόγο σε παρασέρνει σε ένα τόπο πίσω από την ομίχλη με τους ανθρώπους του που σε οδηγούν να νοσταλγήσεις το παρελθόν, να ξανασκεφτείς τις επιλογές σου και να σχεδιάσεις το μέλλον σου.  

«Το μέλλον χαράσσεται από το παρελθόν αλλά επιδέχεται βελτίωση»

Είναι το δεύτερο βιβλίο της Χριστίνας Ρούσσου μετά την «Ντουλμπέρα» με κέντρο αναφοράς την ιδιαίτερη πατρίδα της την Νάουσα Ημαθίας. Και το απόλαυσα. Μου αρέσει να διαβάζω βιβλία που οι συγγραφείς γράφουν για τις άγνωστες πατρίδες τους βιβλιογραφικά, στους περισσότερους από εμάς. Σίγουρα, καθενός η πατρίδα έχει πολλά άγνωστα στοιχεία που θα ήθελα να γνωρίζω. Γι αυτό μου άρεσε η Χριστίνα Ρούσσου και την παρακολουθώ. Γιατί σκάλισε την ιστορία της πόλης της και μας πληροφορεί με ιστορικά, λαογραφικά, κοινωνικά στοιχεία ποια ήταν η Νάουσα και η Έδεσσα στο ξεκίνημα του 20ου αιώνα, στην τουρκοκρατούμενη ακόμη Μακεδονία χωρίς να μας «βομβαρδίσει» με στοιχεία που να μας κουράζουν.

«Γιατί όσο συνεχίζεις να αγωνίζεσαι, η ελπίδα θα παραμένει ζωντανή.»
 

Την Λία Ζώτου  και τον Θοδωρή Καραγεωργίου, ζευγάρι στην ζωή και την συγγραφή, τους παρακολουθώ από τα πρώτα τους βήματα και δεν το έχω μετανιώσει. Κάθε βιβλίο τους είναι κι ένα ταξίδι. Από την Καβάλα και την Ξάνθη μας ταξιδεύουν με το τελευταίο τους βιβλίο στην Κρήτη, στο Λασίθι. Το βιβλίο με κράτησε σε εγρήγορση και πραγματικά το «ρούφηξα» σε πολύ λίγες μέρες. Και πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά αφού εκτυλίσσεται στην αγαπημένη Κρήτη, στην περιοχή της Σητείας που ακόμη έχω το άρωμα της στην καρδιά μου. Και ο δεύτερος λόγος είναι  ότι  αναφέρεται και στους αγώνες των γυναικών σε μια εποχή, το 1896, όπου η γυναίκα ήταν δούλος στο σπίτι, δεν είχε λόγο και εννοείται δεν ψήφιζε…